Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) Kıskacında Türkiye: Bölgesel Yeşil Enerji Hub’ı Olma Stratejisi
Sayı / OnlineFirst
Sayı 3/1
Yıl / Cilt / Sayı
2026 / 3 / 1
DOI
https://doi.org/10.65552/energytr.2026.3.1.005
Anahtar Kelimeler
Avrupa Yeşil Mutabakatı, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), yeşil dönüşüm, döngüsel ekonomi, Emisyon Ticaret Sistemi (ETS)
Yazar/lar
Esma Arda1 
, Fahriye Füsun Tuncer-Mühürdaroğlu2
1 Dr. Öğr. Üyesi, Trakya Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü, Edirne, Türkiye [email protected]
2 Arş. Gör., Trakya Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü, Edirne, Türkiye. [email protected]
Öz
Avrupa Birliği (AB), 2050 yılına kadar karbon-nötr ilk kıta olma hedefini Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM) ile ilan ederek küresel ticarette sürdürülebilirliği merkeze alan yeni bir ekonomik büyüme stratejisi benimsemiştir. Bu sürecin en kritik bileşenlerinden biri olan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), karbon yoğun sektörlerdeki ithal ürünlere ek maliyetler getirerek yeni gümrük duvarları oluşturmakta ve uluslararası ticaretin kurallarını yeniden şekillendirmektedir. Türkiye’nin AB ile olan derin ve ticari entegrasyonu ve yüksek ihracat payı, bu dönüşüme uyumu stratejik bir zorunluluk haline getirmektedir. Bu çalışma, AYM ve SKDM’nin Türkiye ekonomisi üzerindeki olası etkilerini analiz ederek, ülkenin bu süreci bölgesel bir “Yeşil Enerji Hub’ına” dönüşme fırsatı olarak nasıl kullanabileceğini incelemektedir. Çalışma kapsamında Türkiye’nin yenilenebilir enerji potansiyeli, 2053 net sıfır emisyon hedefi, İklim Kanunu ve ulusal Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) gibi güncel politika araçları SWOT analizi yöntemiyle değerlendirilmektedir. Çalışmada ayrıca, Türkiye’nin yenilenebilir enerji kurulu gücündeki payının 2023 sonunda %55 iken, Mart 2026 itibarıyla %62,4 seviyesine yükselerek stratejik hedeflere öngörülenden daha hızlı ulaşıldığı verilerle ortaya konulmaktadır. Bu ivme, Türkiye’nin sadece bir enerji geçiş koridoru değil, aynı zamanda aktif bir üretim ve teknoloji merkezi olma kapasitesini destekleyen temel bir gösterge olarak analiz edilmektedir. Analizler sonucunda; Türkiye’nin jeopolitik konumu ve gelişmiş enerji altyapısı sayesinde yeşil hidrojen üretimi, enerji depolama ve düşük karbonlu sanayi üretimi alanlarında rekabet avantajı sağlayabileceği tespit edilmiştir. Çalışma, yeşil dönüşümün finansmanı, teknolojik bağımsızlık ve hukuki altyapının modernizasyonu ekseninde somut politika önerileri sunarak Türkiye’nin yeni enerji jeopolitiğindeki rolünü güçlendirmeyi amaçlamaktadır.
Kaynakça
Akdeniz İhracatçı Birlikleri. (2026). Avrupa yeşil mutabakatı fit for 55 teklif paketi’nin Türkçe tercümesi. https://www. akib.org.tr/tr/faaliyetler-avrupa-yesil-mutabakati-avrupa-yesil-mutabakati-fit-for-55-teklif-paketininturkce-tercumesi.html
Beaufils, T., & Gallé, J. (2026). Between challenges and opportunities: The impacts of the EU CBAM in Türkiye. Istanbul Policy Center – Mercator Initiative. https://ipc.sabanciuniv.edu/Content/Images/CKeditorImages/20260227-10022261.pdf
Bye, B., Kaushal, K. R., & Storrøsten, H. B. (2025). EU’s carbon border adjustment mechanism CBAM – industrial effects. Climate Policy, 1–13. https://doi.org/10.1080/14693062.2025.2557236
Çelik, M. (2025). Türkiye’nin ilk iklim kanunu: Yeşil dönüşümde yeni bir çağ. https://yesilbuyume.org/turkiyenin-ilkiklim-kanunu-yesil-donusumde-yeni-bir-cag/
Demir, A. (2022). Turkey evaluation at the agreement and the 26th conference of the parties (COP 26): Obligationsand responsibilities. Biological Diversity and Conservation, 15(2), 162–170. https://doi.org/10.46309/biodicon.2022.1088410
Ecer, K., Güner, O., & Çetin, M. (2021). Avrupa yeşil mutabakatı ve Türkiye ekonomisinin uyum politikaları. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 9(2), 125–144.
Erdogdu, E. (2025). The carbon border adjustment mechanism: Opportunities and challenges for non-EU countries. WIREs Energy & Environment, 14(1), e70000. https://doi.org/10.1002/wene.70000
EUR-Lex. (2026). Circular economy. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=LEGISSUM:circular_economy
European Commission. (2022). Energy and the green deal. https://commission.europa.eu/topics/energy/energyand-green-deal_en#a-clean-energy-transition
European Commission. (2025a). Transport and the green deal. https://commission.europa.eu/topics/transport-andtourism/transport-and-green-deal_en
European Commission. (2025b). Report from the Commission to the European Parliament and the Council on the functioning of the European carbon market in 2024. https://climate.ec.europa.eu/document/download/ddc1b1de-652b-49ed-8f15-d9fa8badd39f_en?filename=com_2025_735_en.pdf
European Commission. (2026a). Climate action. https://commission.europa.eu/topics/climate-action_en
European Commission. (2026b). Zero pollution action plan. https://environment.ec.europa.eu/strategy/zeropollution-action-plan_en
European Commission. (2026c). Biodiversity strategy for 2030. https://environment.ec.europa.eu/strategy/biodiversity-strategy-2030_en?prefLang=el
European Commission. (2026d). Sustainable agriculture in the EU. https://agriculture.ec.europa.eu/cap-my-country/sustainability_en
European Commission. (2026e). Industry and the green deal. https://commission.europa.eu/topics/business-andindustry/industry-and-green-deal_en
European Commission. (2026f). Research and innovation for the European green deal. https://research-andinnovation.ec.europa.eu/strategy/strategy-research-and-innovation/environment-and-climate/european-green-deal_en
European Commission. (2026g). Circular economy. https://environment.ec.europa.eu/strategy/circular-economy_en
Fetting, C. (2020). The European green deal. ESDN Report. ESDN Office.
Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri. (2023). Avrupa Birliği fit for 55 (55’e uyum) paketi. GAİB, Eğitim ve Ekonomik Araştırmalar Şubesi.
Konstantonis, N. (2021). European green deal and policies towards the green transition in the EU. HAPSc Policy Briefs Series, 2(2), 239–249. https://doi.org/10.12681/hapscpbs.29511
Koundouri, P., Devves, S., & Plataniotis, A. (2021). Alignment of the European green deal, the sustainable development goals and the European semester process: Method and application. Theoretical Economics Letters, (11), 743–770. https://doi.org/10.4236/tel.2021.114049
Muska, A., Pilvere, I., & Nipers, A. (2025). European green deal objective for sustainable agriculture: Opportunities and challenges to reduce pesticide use. Emerging Science Journal, 9(4), 1774–1791. http://dx.doi.org/10.28991/ESJ-2025-09-04-02
Novikau, A., & Muhasilović, J. (2023). Turkey’s quest to become a regional energy hub: Challenges and opportunities. Heliyon, 9(10). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e21535
T.C. Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi. (2021). Paris Anlaşması’nın onaylanması ile Türkiye’de yeni dönem başlıyor. https://www.invest.gov.tr/tr/news/news-from-turkey/sayfalar/paris-agreement-ratificationushers-turkey-into-new-era.aspx
T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2026). Paris Anlaşması. https://iklim.gov.tr/paris-anlasmasi-i-34
T.C. Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı. (2024a). Avrupa yeşil mutabakatı. https://www.ab.gov.tr/avrupayesil-mutabakati_53729.html
T.C. Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı. (2024b). Sınırda karbon düzenleme mekanizması (SKDM). https://www.ab.gov.tr/53747.html
T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2022). Türkiye ulusal enerji planı. https://enerji.gov.tr/Media/Dizin/EIGM/tr/Raporlar/TUEP/T%C3%BCrkiye_Ulusal_Enerji_Plan%C4%B1.pdf
T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2024a). Yenilenebilir enerjide 2035 yol haritası. https://enerji.gov.tr/Media/Dizin/BHIM/tr/Duyurular/Yenilenebilir%20Enerjide%202035%20Yol%20Haritası%20Lansman%20Sunumu_202410221014.pdf
T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2024b). Türkiye’nin enerji verimliliği 2030 stratejisi ve II. ulusal enerji verimliliği eylem planı (2024-2030). https://enerji.gov.tr/bilgi-merkezi-enerji-verimliligi-ulusal-enerji-verimliligi-eylemplani
T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2026). Mart 2026 sonu itibarıyla elektrik kurulu gücü ve kaynak dağılımı raporu. https://enerji.gov.tr//Media/Dizin/SGB/tr/AYLIK_ENERJI_BULTENI/2026/Mart_ebulten.pdf
T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. (2024). 2024-2028 stratejik planı. https://www.sanayi.gov.tr/assets/pdf/planprogram/STB20242028StratejikPlaniV6.pdf
T.C. Ticaret Bakanlığı. (2021). Yeşil mutabakat eylem planı. https://ticaret.gov.tr/data/640f220d13b8761b449ccb42/YESIL%20MUTABAKAT%20Eylem%20Planı.pdf
T.C. Ticaret Bakanlığı. (2023). Yanı başımızdaki dev pazar Avrupa Birliği. https://ticaret.gov.tr/dis-iliskiler/avrupabirligi/yani-basimizdaki-dev-pazar-avrupa-birligi
T.C. Ticaret Bakanlığı. (2024). Yeşil mutabakat çalışma grubu yıllık faaliyet raporu. https://ticaret.gov.tr/data/68fb8e8013b87638a0643df9/Yeşil%20Mutabakat%20Çalışma%20Grubu%20Yıllık%20Faaliyet%20Raporu%20-%202024.pdf
TEİAŞ. (2024). 2024-2028 Stratejik planı. https://www.teias.gov.tr/stratejik-plan
Türkiye Finans. (2026). Avrupa yeşil mutabakatı: Sürdürülebilir ekonomiler için yol haritası. https://www.turkiyefinans.com.tr/tr-tr/blog/sayfalar/avrupa-yesil-mutabakati-yol-haritasi.aspx
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2026). Dış ticaret istatistikleri, Aralık 2025 (Haber Bülteni No: 58258). https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/searchq=%20dış%20ticaret
Türkiye Sınai Kalkınma Bankası (TSKB). (2026). Aylık enerji bülteni (Mart 2026). https://www.tskb.com.tr
Uyar, S., & Özal, H. (2026). Kurumsal sürdürülebilirlik raporlama uzmanlığı ve sürdürülebilirlik denetçiliği sınavlarına hazırlık. Küresel Eğitim.
Yeşil Büyüme. (2026). Emisyon ticaret sistemi (ETS): Kapsamlı bir bakış, son gelişmeler ve ETS 2. https://yesilbuyume.org/emisyon-ticaret-sisteminin-gozden-gecirilmesi/
Yilmaz-Bozkus, R. (2019). Analysis of Turkey’s role as a possible energy hub. GeoJournal, 84(5), 1353-1364. https://doi.org/10.1007/s10708-018-9928-6